پنیر فرآورده غذایی ای است که از شیر بریده شده (ترش شده) حیوانات تهیه می شود. معمولاً در تهیه پنیر از شیر گاو استفاده می کنند؛ گرچه گاهی شیر بز، گوسفند یا حتی گاومیش هم به کار می رود. پنیر در مناطق و کشورهای مختلف به گونه های متفاوتی تهیه شده و نام های جداگانه ای دارد.
رنگ طبیعی پنیر از سفید تا زرد متغیر است. به برخی انواع پنیر هم ادویه اضافه می کنند که به دلیل ایجاد تنوع در تولید انواع پنیر می باشد.

انواع و طعم های مختلف پنیر به نوع باکتری به کار رفته، میزان چربی شیر، تنوع در مدت زمان، و نحوه ی عمل آوردن پنیر بستگی دارد. از دیگر عوامل مؤثر می توان به رژیم غذایی حیوانی که شیر آن مورد استفاده قرار گرفته و همچنین نوع ادویه جات اضافه شده به پنیر، اشاره نمود.

شیر مایعی مغذی است که توسط غدد پستانِ پستانداران تولید می‌شود. شیر غذای اصلی نوزادان را تشکیل می‌دهد که قادر به هضم غذاهای گوناگون نیستند. انسان‌ها مانند سایر پستانداران در دوران نوزادی از شیر مادر تغذیه می‌کنند. مردم مناطق مختلف از شیر چهارپایان اهلی مخصوصا گاو و دیگر چهارپایان نظیر گوسفند، بز و شتر استفاده می‌کنند.از شیر برای تهیه لبنیات نظیر خامه، کره، ماست، بستنی، پنیر، کشک، لاکتوز، شیر خشک و بسیاری محصولات دیگر استفاده می‌شود. شیر حاوی مقادیر قابل ملاحظه‌ای چربی اشباع‌شده و پروتین و کلسیم می‌باشد.